ΠΑΘΗΣΕΙΣ

ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

Είναι μία χρόνια απομυελυνωτική νόσος που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Η πολλαπλή σκλήρυνση (MS), επίσης γνωστή ως σκλήρυνση κατά πλάκας ή διάχυτη εγκεφαλομυελίτιδα, είναι μία φλεγμονώδης ασθένεια στην οποία τα μονωτικά καλύμματα των νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη καταστρέφονται. Αυτή η καταστροφή διαταράσσει την ικανότητα τμημάτων του νευρικού συστήματος να επικοινωνούν, με αποτέλεσμα ένα ευρύ φάσμα ενδείξεων και συμπτωμάτων, που συμπεριλαμβάνουν τα σωματικά, πνευματικά, και μερικές φορές ψυχιατρικά προβλήματα. Η πολλαπλή σκλήρυνση παίρνει αρκετές μορφές, με τα νέα συμπτώματα είτε να λαμβάνουν χώρα με μεμονωμένες κρίσεις (υποτροπιάζουσες μορφές) είτε να δημιουργούνται με την πάροδο του χρόνου (προοδευτικές μορφές). Μεταξύ των κρίσεων, τα συμπτώματα μπορεί να εξαφανίζονται τελείως, ωστόσο συχνά εμφανίζονται μόνιμα νευρολογικά προβλήματα, ειδικά καθώς προχωράει η ασθένεια.

Οι ασθενείς που πάσχουν από πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να εμφανίσουν προβλήματα όπως τα ελλείμματα κινητικότητας και οι διαταραχές του λόγου και της κατάποσης.
Το αποτέλεσμα των παραπάνω είναι η μειωμένη λειτουργικότητα του ατόμου στις καθημερινές απαιτήσεις της ζωής όπως η μετακίνηση, η εργασία και η προσωπική υγιεινή.

sklirinsi

Αιτία, παθοφυσιολογία και διάγνωση

Αν και το αίτιο δεν είναι σαφές, πιστεύεται ότι ο υποκείμενος μηχανισμός είναι είτε η καταστροφή από το ανοσοποιητικό σύστημα είτε η αποτυχία των κυττάρων που παράγουν μυελίνη. Τα προτεινόμενα αίτια γι’ αυτό περιλαμβάνουν τους γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως οι λοιμώξεις. Η πολλαπλή σκλήρυνση συνήθως διαγιγνώσκεται βάσει των παρουσιαζόμενων ενδείξεων και συμπτωμάτων και των αποτελεσμάτων των υποστηρικτικών ιατρικών εξετάσεων.

Ποιος είναι ο ρόλος της Φυσικοθεραπείας?

Στην πολλαπλή σκλήρυνση συχνά παρατηρείται μία σταδιακή έκπτωση της κινητικής ικανότητας του ατόμου. Έτσι μπορούν να εμφανιστούν σημεία μυϊκής αδυναμίας, κόπωση και διαταραχές συντονισμού. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ασθενής μπορεί να παρουσιάζει εμφανείς δυσκολίες στην πραγματοποίηση καθημερινών δραστηριοτήτων όπως η ορθοστάτιση, η βάδιση, η προσωπική υγιεινή κ.ο.κ.

Ο πρωταρχικός ρόλος της φυσικοθεραπείας είναι να διασφαλίσει το καλύτερο δυνατό επίπεδο κινητικότητας του ατόμου. Ασθενείς οι οποίοι δραστηριοποιούνται κατάλληλα υπό τις οδηγίες του θεραπευτή διατηρούν το υψηλότερο δυνατό επίπεδο μυϊκής αντοχής και νευρομυϊκού συντονισμού. Παράλληλα, ο θεραπευτής θα αναζητήσει τις καλύτερες δυνατές λύσεις για την ασφαλή και αποτελεσματική περαίωση των καθημερινών δραστηριοτήτων του ασθενή (όπως βάδιση, μεταφορά, προσωπική υγιεινή, σίτιση, χρήση συσκευών)

Πότε πρέπει να αρχίσει η φυσικοθεραπεία και πόσο συχνά πρέπει να γίνεται?

Η φυσικοθεραπεία μπορεί να αρχίσει ακόμα και σε πρώιμα στάδια έτσι ώστε να σχεδιαστεί ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων που θα βελτιστοποιήσει τις κινητικές ικανότητες του ασθενή. Η συχνότητα της θεραπείας μεταβάλλεται ανάλογα με τους στόχους που έχουν τεθεί από κοινού μεταξύ ασθενή και θεραπευτή και θεράποντα ιατρού, καθώς και από τα επίπεδα φυσικής κατάστασης του ασθενή. Σε πρώιμα στάδια η θεραπεία πραγματοποιείται αραιά κυρίως μέσω του καταρτισμού ενός προγράμματος ασκήσεων όπου ο ασθενής θα πρέπει να δραστηριοποιείται στο σπίτι του.

Σημαντικότατο αποτέλεσμα, μετά την εφαρμογή όλων των προαναφερθέντων, είναι η κλιμάκωση της αισιοδοξίας του ασθενούς που επιθυμεί και πρέπει να μπορεί να αισθάνεται λειτουργικός.

sklirinsi3

sklirinsi4

Η ταυτότητα της ασθένειας

Η σκλήρυνση κατά πλάκας ή πολλαπλή σκλήρυνση είναι μία σοβαρή νόσος που προκαλεί το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί στην προστατευτική μεμβράνη (μυελίνη) των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου, του νωτιαίου μυελού και του νευρικού συστήματος. Έτσι, κατά τη διάρκεια της εκφυλιστικής της πορείας της, η ασθένεια καταλήγει να κόβει εντελώς στον ανθρώπινο οργανισμό την επικοινωνία μεταξύ του εγκεφάλου και του υπόλοιπου σώματος.

sklirinsi5

«Επανεκκίνηση»

Έτσι αποκαλείται η νέα επαναστατική μέθοδος που αφού εφαρμόστηκε , σε ασθενείς με λευχαιμία, την δοκίμασαν αποκλειστικά σε ΣΚΠ. Αυτό σημαίνει ότι προσπάθησαν να κάνουν «επανεκκίνηση» στο ανοσοποιητικό τους σύστημα, ώστε να αρχίσει να δουλεύει από την αρχή πιο αποτελεσματικά.

«Η θεραπεία προορίζεται να σταματήσει την εξέλιξη της πολλαπλής σκλήρυνσης, αλλά σε πολλές περιπτώσεις φάνηκε να λειτουργεί ως πλήρης αντιστροφή της προόδου της νόσου, γεγονός που μας κάνει να συμπεραίνουμε ότι το νευρικό σύστημα ίσως και να μπορεί τελικά σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα και να “επισκευαστεί”».

sklirinsi6

ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ!

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ

ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ

Το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ) είναι μία πάθηση που προκαλείται από αιφνίδια διαταραχή της αιμάτωσης του εγκεφάλου.

Το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (stroke) συμβαίνει όταν η ροή του αίματος στον εγκέφαλο, ελαττώνεται σημαντικά ή διακόπτεται απότομα. Αν αυτό συμβαίνει λόγω αιμορραγίας, πρόκειται για αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο (hemorrhagic stroke) ή όπως αλλιώς λέγεται εγκεφαλική αιμορραγία (cerebral hemorrhage). Αν πάλι αυτό οφείλεται σε απόφραξη ενός αγγείου, το επεισόδιο ονομάζεται ισχαιμικό (ischemic stroke).

egkefaliko01

Με ποιο μηχανισμό προκαλείται ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο;

Το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο είναι είτε θρομβωτικό (thrombotic), είτε εμβολικό (embolic).

Στο θρομβωτικό επεισόδιο, σχηματίζεται ένας θρόμβος αίματος (blood clot) μέσα σε μια αρτηρία του εγκεφάλου, όπως ακριβώς γίνεται στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου με τις αρτηρίες της καρδιάς. Ο θρόμβος σχηματίζεται συνήθως σε μια περιοχή του αγγείου με πλάκες αθηροσκλήρωσης (atherosclerosis plaques) που σχηματίζονται από εναποθέσεις λίπους.

Στο εμβολικό επεισόδιο, ο θρόμβος αίματος «ταξιδεύει» με την κυκλοφορία του αίματος και καταλήγει να αποφράσσει (σαν έμβολο) τον αυλό του αγγείου. Η προέλευση είναι συνήθως από την καρδιά πχ σε κολπική μαρμαρυγή.

Είτε πρόκειται για θρομβωτικό, είτε για εμβολικό επεισόδιο, το τελικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Ο εγκέφαλος στερείται από το αίμα, άρα από το οξυγόνο και τις άλλες θρεπτικές ουσίες. Αυτό προκαλεί νέκρωση της περιοχής εκείνης του εγκεφάλου που αντιστοιχεί στο αποφραγμένο αγγείο. Η περιοχή αυτή δεν λειτουργεί σωστά, με αποτέλεσμα να εκδηλώνεται το ανάλογο νευρολογικό έλλειμμα πχ αδυναμία στα χέρια ή τα πόδια, δυσκολία στην ομιλία, ελάττωση της όρασης κλπ.

Οι ασθενείς που υπόκεινται σε ένα εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να εμφανίσουν προβλήματα όπως τα ελλείμματα κινητικότητας και οι διαταραχές του λόγου και της κατάποσης.

Το αποτέλεσμα των παραπάνω είναι η μειωμένη λειτουργικότητα του ατόμου στις καθημερινές απαιτήσεις της ζωής, όπως η μετακίνηση, η εργασία, η προσωπική υγιεινή και η σίτιση.

egkefaliko02

Ποιος είναι ο ρόλος της Φυσικοθεραπείας;

Ο πρωταρχικός ρόλος της φυσικοθεραπείας είναι να βελτιστοποιήσει τη λειτουργικότητα του ατόμου. Κατά αυτό τον τρόπο, ο ασθενής μέσα από ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα λειτουργικών ασκήσεων επανεκπαιδεύεται στην περάτωση δραστηριοτήτων, όπως η ορθοστάτιση, η βάδιση, η χρήση αντικειμένων με το άνω άκρο και η μεταφορά από και προς το κρεβάτι ή μία καρέκλα.

Σημαντική παράμετρος είναι ο τρόπος με τον οποίο ο ασθενής πραγματοποιεί τις παραπάνω δραστηριότητες. Είναι συχνό φαινόμενο ασθενείς μετά από ΑΕΕ να μπορούν να βαδίσουν, για παράδειγμα, αλλά με μία βάδιση που, όπως αναφέρουν είναι κοπιαστική και ενίοτε επισφαλής, ενώ μπορεί να συνοδεύεται από προβλήματα, όπως η σπαστικότητα η οποία αυξάνει την δυσκολία στην κίνηση ή στην χρήση του άκρου, εάν πρόκειται για άνω άκρο (χέρι) Ο ρόλος του θεραπευτή είναι να διερευνήσει και να εφαρμόσει τον καλύτερο δυνατό τρόπο εκτέλεσης μίας δραστηριότητας ώστε αυτή να επιτελείται με τον ποιο ασφαλή, άνετο και αποτελεσματικό τρόπο από τον ασθενή. Με αυτό τον τρόπο αυξάνεται ο βαθμός λειτουργικότητας του ατόμου ενώ μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης δευτερογενών μυοσκελετικών προβλημάτων όπως πόνοι στον ώμο και το ισχίο, κακώσεις που προέρχονται από πτώσεις καθώς και οι δυσκαμψίες μυών.

Η σύγχρονη βιβλιογραφία αναφέρει πως η φυσικοθεραπεία θα πρέπει να αρχίζει το συντομότερο δυνατό και να είναι εντατική. Μόλις ο θεράπων ιατρός κρίνει πως η κατάσταση του ασθενή που έχει υποστεί ένα εγκεφαλικό επεισόδιο έχει σταθεροποιηθεί ο ασθενής θα πρέπει να ξεκινήσει φυσικοθεραπεία. Η όσο το δυνατόν έγκαιρη ένταξη του ασθενή σε ένα πρόγραμμα θεραπειών θα προσδώσει την καλύτερη δυνατή ανταπόκριση στη θεραπεία. Παράλληλα, η φυσικοθεραπεία τους πρώτους μήνες μετά από ένα ΑΕΕ προτείνεται να είναι συχνή ώστε να μεγιστοποιείται το θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Θα πρέπει να τονιστεί, πως τα οφέλη της θεραπείας δεν περιορίζονται μόνο τους πρώτους μήνες μετά από ένα ΑΕΕ. Περιθώρια βελτίωσης της λειτουργικότητας υπάρχουν ακόμα και χρόνια μετά την αρχική προσβολή.

Όμως, το κύριο θεραπευτικό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται τους πρώτους δέκα (10) μήνες μετά το επεισόδιο. Αντιλαμβανόμεθα, λοιπόν, ότι δεν υπάρχει χρόνος και πολυτέλεια καθυστερήσεων. Ο μόνος λόγος της οποιαδήποτε μορφής καθυστέρησης μπορεί να είναι η ιατρική κατάσταση του ασθενή.

egkefaliko03

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για το ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο;

Οι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα να υποστεί κάποιος ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο είναι:

  1. η ύπαρξη ενός παρόμοιου επεισοδίου στο παρελθόν, είτε για τον ίδιο τον ασθενή, είτε για έναν από τους γονείς του
  2. η ύπαρξη παροδικού εγκεφαλικού επεισοδίου (transient ischemic attack).
  3. η ύπαρξη εμφράγματος του μυοκαρδίου (σημαίνει ότι όλο το αγγειακό σύστημα πάσχει).
  4. η ηλικία. Αν είναι κανείς πάνω από 55 ετών αυξάνονται σαφώς οι πιθανότητες να προσβληθεί, αν και εγκεφαλικό επεισόδιο περιγράφεται σε κάθε ηλικία, ακόμα και σε παιδιά.
  5. η αρτηριακή υπέρταση.
  6. η στένωση των καρωτίδων από αθηροσκλήρωση.
  7. το κάπνισμα.
  8. η υψηλή χοληστερόλη αίματος.
  9. ο σακχαρώδης διαβήτης.
  10. η παχυσαρκία.
  11. η καθιστική ζωή.
  12. άλλα νοσήματα της καρδιάς πχ καρδιακή ανεπάρκεια, αρρυθμίες όπως η κολπική μαρμαρυγή (atrial fibrillation) κλπ.
  13. η θεραπεία με οιστρογόνα / αντισυλληπτικά.
  14. ο αλκοολισμός.
  15. παθήσεις που σχετίζονται με την πήξη του αίματος πχ θρομβοφιλία.
  16. η χρήση ευφοριογόνων ουσιών πχ κοκαΐνη, αμφεταμίνες.

Τι μπορώ να κάνω για να προλάβω την εμφάνισή ενός αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου;

Για να προλάβετε την εμφάνιση ενός αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου πρέπει (σε συνέχεια της προηγούμενης απάντησης), να υιοθετήσετε έναν υγιεινό τρόπο ζωής, δηλαδή:

  • να διατηρείτε κανονικό σωματικό βάρος
  • να διακόψετε το κάπνισμα
  • να ελαττώσετε τη χοληστερόλη σε φυσιολογικά πλαίσια
  • να ελέγχετε αυστηρά το σάκχαρο αίματος αν πάσχετε από σακχαρώδη διαβήτη
  • να ασκείτε τακτικά πχ με περπάτημα μισής ώρας κάθε ημέρα
  • να αντιμετωπίζετε κάθε καρδιολογικό ή πρόβλημα πήξης του αίματος, σε συνεργασία με τον γιατρό σας.

egkefaliko04

Το ενδεχόμενο ενός εγκεφαλικού επεισοδίου δεν πρέπει να ανησυχεί μόνο τους ηλικιωμένους, καθώς, σύμφωνα με πολλές νέες έρευνες, χτυπά όλο και νεότερες ηλικίες.

Δείτε ποια είναι τα συμπτώματα, τα οποία θα πρέπει να σας κάνουν να ανησυχήσετε και να απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό:

    • Διπλή, θολή όραση ή απώλεια της όρασης στο ένα μάτι

Εάν η όρασή σας είναι θολή ή ξαφνικά έχετε απώλεια όρασης από το ένα μάτι, τότε ίσως πρόκειται για σύμπτωμα που οφείλεται σε εγκεφαλικό επεισόδιο.

    • Δυσκολία στην ομιλία ή η σύγχυση

Προσπαθήστε να επαναλάβετε την ίδια φράση. Εάν αδυνατείτε να την πείτε, έχετε 72% πιθανότητες να έχετε υποστεί εγκεφαλικό.

    • Ξαφνική αδυναμία, μούδιασμα ή παράλυση στο ένα χέρι ή πόδι

Συχνά, το προσβεβλημένο άκρο είναι στην αντίθετη πλευρά του σώματος, από εκείνη την πλευρά του εγκεφάλου όπου συνέβη το επεισόδιο.

    • Ζάλη, ναυτία ή δυσκολία στο περπάτημα

Τα συμπτώματα αυτά συχνά παρερμηνεύονται. Για παράδειγμα, συχνά η ζάλη μπορεί να ερμηνευτεί ως απόρροια κάποιου ιογενούς συνδρόμου. Ο πόνος, από την άλλη, δεν είναι ένα τυπικό σύμπτωμα στο εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά εάν έχετε αιφνίδιο πόνο στο ένα χέρι, το πόδι, τη μία πλευρά του προσώπου ή το στήθος σας, τότε καλό θα ήταν να μην τον αγνοήσετε.

    • Ξαφνική κεφαλαλγία

Σύμφωνα με μελέτη, οι άνθρωποι που παρουσίασαν πονοκέφαλο με την έναρξη του εγκεφαλικού επεισοδίου έτειναν να είναι νεότεροι και να έχουν ιστορικό ημικρανίας. Την ίδια ώρα, οι γυναίκες ήταν πιο πιθανό να παρουσιάσουν πονοκέφαλο στο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο από ό, τι οι άνδρες.

    • Αιφνίδια, μονόπλευρη αδυναμία του προσώπου

Η αδυναμία κίνησης μίας πλευράς του προσώπου είναι δυνατόν αν υποδηλώνει ότι βιώσατε εγκεφαλικό επεισόδιο.

    • Αλλαγή της νοητικής κατάστασης

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελέτης, το 23,2% των γυναικών και το 15,2% των ανδρών που βίωσαν εγκεφαλικό επεισόδιο ανέφεραν αλλαγή της νοητικής τους κατάστασης.

    • Λόξυγκας που δεν υποχωρεί

Επειδή τα εγκεφαλικά επεισόδια επηρεάζουν την αναπνοή, ο παρατεταμένος λόξυγκας είναι ένα σύμπτωμα που δεν πρέπει να αγνοήσετε.

ΣΥΝΔΡΟΜΟ Guillain-Barré

ΣΥΝΔΡΟΜΟ Guillain-Barré

guillain1

Η διάγνωση του συνδρόμου Guillain-Barré

Η διάγνωση του συνδρόμου Guillain-Barré ξεκινάει από το ιστορικό: Ασθενής που λίγες μέρες μετά από μια «γρίπη» αρχίζει να αισθάνεται μουδιασμένα και βαριά τα πόδια του, χωλαίνει στο βηματισμό του είναι μια τυπική εισβολή της νόσου.

Στη νευρολογική εξέταση χαρακτηριστική είναι η εξάλειψη των αντανακλαστικών.

Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με την οσφυονωτιαία παρακέντηση και το νευροφυσιολογικό έλεγχο.

Είναι πιθανόν στα αρχικά στάδια της νόσου η κλινική εικόνα να μην είναι τόσο σαφής και χαρακτηριστική. Πολλά άλλα αίτια μπορεί να προκαλέσουν πχ αδυναμία και μούδιασμα στα πόδια : παράδειγμα η οσφυϊκή δισκοκήλη, οι όγκοι της σπονδυλικής στήλης, η αυχενική μυελοπάθεια και γενικότερα βλάβες στο Νωτιαίο Μυελό των οστών. Ωστόσο, με την πλήρη νευρολογική εξέταση μπορεί κανείς να υποψιαστεί την έναρξη του συνδρόμου Guillain-Barré και να γίνει γρήγορα η διάγνωση.

Το σύνδρομο Guillain-Barré συνήθως εκδηλώνεται σε πλήρη μορφή μέσα σε 2-4 εβδομάδες. Ακολουθεί σταδιακή συνήθως βελτίωση, ανάλογα και με την υποστηρικτική θεραπεία, η οποία θα διαρκέσει από 6 έως και 12 μήνες. Σε βαριές περιπτώσεις όπως προαναφέρθηκε, απειλείται η ζωή του ασθενούς.

guillain2

Ποια είναι η αντιμετώπιση;

Δεν υπάρχει αιτιολογική θεραπεία για το σύνδρομο Guillain-Barré, δηλ θεραπεία που να σταματάει ριζικά την πορεία της νόσου. Ως υποστηρικτική αγωγή:

  1. Χορηγείται ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη. Ορισμένες φορές γίνεται πλασμαφαίρεση όπου ειδικός για την ενημέρωσή σας είναι ο Νευρολόγος σας.
  2. Εφαρμόζεται Φυσικοθεραπεία για τις κινήσεις των άκρων και τους αναπνευστικούς μύες και αποτελεί ουσιώδη συνεισφορά στην καλή και ουσιαστική εξέλιξη της επερχόμενης πορείας της νόσου και της λειτουργικής αποκατάστασης των κινήσεων του σκελετού.

Συνοπτικά η Φυσικοθεραπευτική αποκατάσταση, ιδιαίτερα στο οξύ στάδιο, πρέπει να περιλαμβάνει:

  • την ενδυνάμωση των αναπνευστικών μυών και του διαφράγματος.
  • τη διατήρηση του εύρους κίνησης των αρθρώσεων μέσω της παθητικής κινητοποίησης και την αλλαγή θέσεων ανά 2ωρο για αποφυγή κατακλίσεων.
  • Παράλληλα στόχος είναι και η ενδυνάμωση των μυών που έχουν προσβληθεί. Σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται η ηλεκτρικός μυϊκός ερεθισμός (NEMS) για πρόληψη αλλά και αποκατάσταση της μυϊκής ατροφίας.
  • Ουσιώδης είναι οι Κινησιοθεραπευτικοί χειρισμοί που θα μας επιτρέψουν μία υγιή τόνωση ολόκληρου του νευρομυϊκού συντονισμού και ενδυνάμωση αυτού.
  • Όταν ο ασθενής αρχίσει να κινητοποιείται, τότε προστίθενται και ασκήσεις ισορροπίας, συντονισμού κινήσεων και ιδιοδεκτικότητας.

guillain3

ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΤΑΣΗΣ & ΗΜΙΚΡΑΝΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ ΤΑΣΗΣ & ΗΜΙΚΡΑΝΙΑ

Τι είναι η κεφαλαλγία τάσης;

Η κεφαλαλγία τάσης (tension headache) είναι η συχνότερη μορφή πονοκεφάλου. Πρόκειται για έναν διάχυτο, ήπιας έως μέτριας έντασης πονοκέφαλο που περιγράφεται σαν «μια σφιχτή ζώνη γύρω από το κεφάλι»

imikrania1

Που οφείλεται;

H κεφαλαλγία τάσης προκαλείται από σύσπαση (τάση, tension) των μυών της κεφαλής (δηλ του προσώπου, του τραχήλου και του τριχωτού της κεφαλής). Οι νεότερες μελέτες δεν απέδειξαν αυτό το μηχανισμό, δηλαδή δεν βρέθηκε αυξημένη μυϊκή τάση στους πάσχοντες από αυτό το είδος πονοκεφάλου, εξ ου και η σύγχρονη ονομασία είναι κεφαλαλγία τύπου τάσης (tension type headache).

Αυτό που έχει βρεθεί είναι η αλλαγή στη συγκέντρωση στο αίμα ουσιών που σχετίζονται με την λειτουργία των νευρικών κυττάρων, όπως η σεροτονίνη και οι ενδορφίνες.

Υπάρχουν παράγοντες που πυροδοτούν την εμφάνιση της κεφαλαλγίας τάσης;

Οι γνωστοί παράγοντες (triggering factors) που πυροδοτούν την εμφάνιση της κεφαλαλγίας τάσης είναι:

  • το stress
  • η κατάθλιψη
  • η κακή στάση του σώματος, όπως πχ όταν κάποιος εργάζεται για πολλές ώρες με σκυμμένο το κεφάλι.
  • οι διαταραχές του ύπνου.

Είναι συχνή νόσος και πως εκδηλώνεται;

Η κεφαλαλγία τάσης είναι η συχνότερη μορφή πονοκεφάλου. Υπολογίζεται ότι το 90% των γυναικών και το 70% των ανδρών θα εμφανίσει κεφαλαλγία τάσης σε κάποια στιγμή της ζωής τους. Είναι συχνότερη σε γυναίκες και ειδικά γύρω στην ηλικία των 40 ετών. Ωστόσο, η κεφαλαλγία τάσης περιγράφεται σε κάθε ηλικία.

Η κεφαλαλγία τάσης είναι ένας διάχυτος τύπος πονοκεφάλου, που εντοπίζεται γύρω από το κεφάλι, σαν μια σφιχτή ζώνη, από το μέτωπο, στους κροτάφους έως το πίσω μέρος του κεφαλιού. Η ένταση του πόνου δεν είναι συνήθως τόση όση πχ στην ημικρανία.

imikrania2

Πόσο διαρκεί μια κρίση κεφαλαλγίας τάσης ; Πόσο συχνά εμφανίζεται; Υπάρχει περιοδικότητα δηλ. να συμβαίνει σε κάποιον μια φορά την εβδομάδα;

Μια κρίση μπορεί να διαρκέσει από 30 λεπτά, έως και ώρες ή μέρες. Ως προς την χρονική κατανομή, υπάρχουν ασθενείς με πονοκέφαλο σποραδικό (ορισμένες φορές το μήνα) αλλά και ασθενείς με πιο συχνούς, σχεδόν καθημερινούς πονοκεφάλους.

Να σημειωθεί ότι ορίζεται ως χρόνια κεφαλαλγία τάσης, η περίπτωση όπου έχουμε πάνω από 15 ημέρες το μήνα με πονοκέφαλο, για τουλάχιστον 3 μήνες.

Σε τι διαφέρει η κεφαλαλγία τάσης από την ημικρανία;

  1. η ημικρανία, είναι συνήθως (αλλά όχι πάντα) ετερόπλευρος πονοκέφαλος, δηλ εντοπίζεται στη μια μεριά του κεφαλιού και έχει συχνά σφύζοντα χαρακτήρα (σαν να ακούει κανείς το σφυγμό του). Η κεφαλαλγία τάσης από την άλλη εντοπίζεται περιφερικά γύρω από το κεφάλι.
  2. η ημικρανία οδηγεί τον πάσχοντα σε ένα ήσυχο και σκοτεινό δωμάτιο (φωτοφοβία, ηχοφοβία). Αν συνεχίσει τη σωματική δραστηριότητα πχ ανεβαίνει σκάλες ή περπατάει, ο πονοκέφαλος της ημικρανίας επιδεινώνεται. Τα χαρακτηριστικά αυτά δεν υπάρχουν στην κεφαλαλγία τάσης.
  3. η ημικρανία μπορεί να συνοδεύεται από οπτικές διαταραχές (αύρα, με φωτάκια και λάμψεις), ναυτία και εμετό, και σπανιότερα μούδιασμα στο χέρι ή το πόδι.

Έχω συχνούς πονοκεφάλους, που μοιάζουν στην περιγραφή με την κεφαλαλγία τάσης. Θα πρέπει να επισκεφθώ το γιατρό;

Αν οι πονοκέφαλοί σας είναι σποραδικοί (δηλ λίγες φορές το μήνα) και δεν χρειάζεστε μεγάλες ποσότητες από παυσίπονα, δεν χρειάζεται να επισκεφθείτε ένα γιατρό.

Αν αντιθέτως, έχετε πολλές φορές πονοκέφαλο μέσα στο μήνα και χρησιμοποιείτε μεγάλες ποσότητες από παυσίπονα, τότε χρειάζεστε βοήθεια από ένα Νευρολόγο.

Θα χρειαστείτε εξέταση από Νευρολόγο και στην περίπτωση που ο πονοκέφαλος έχει επικίνδυνους χαρακτήρες (πχ συνοδεύεται από πυρετό, αυχενική δυσκαμψία, αδυναμία στο χέρι ή το πόδι κ.ο.κ.). Κανένας πονοκέφαλος δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται αυθαίρετα (και άρα να θεωρείται αθώος) ως «ημικρανία» ή «κεφαλαλγία τάσης», αν δεν τεθεί η σωστή διάγνωση.

Πως επισημαίνεται ως διάγνωση η κεφαλαλγίας τάσης;

Συνήθως το ιστορικό και η νευρολογική εξέταση αρκούν. Επίσης είναι πολύ βοηθητικό, να έχει καταγράψει κανείς τους πονοκεφάλους του (τι μέρες και ώρες εμφανίζονται, τι τους προκαλεί και τι τους ανακουφίζει, με τι φάρμακα περνάει κ.ο.κ.) σε αυτό που ονομάζεται ημερολόγιο πονοκεφάλου (headache calendar). Αν υπάρχει αμφιβολία για τη φύση του πονοκεφάλου, γίνεται απεικονιστικός έλεγχος με αξονική ή μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.

imikrania3

Εκτός από ενοχλητική, είναι και επικίνδυνη η κεφαλαλγία τάσης; Yπάρχουν επιπλοκές;

Το σημαντικότερο πρόβλημα που προκαλεί η κεφαλαλγία τάσης είναι η κατάχρηση των αναλγητικών. Συγκεκριμένα, υπάρχουν πολλοί ασθενείς που παίρνουν μεγάλες ποσότητες από παυσίπονα (ακόμα και 5-10 την ημέρα) και σε χρόνια βάση, με αποτέλεσμα να αναπτύσσουν ένα είδος αντοχής, ο πονοκέφαλος να μην περνάει και βέβαια να εκτίθενται στις παρενέργειες της χρόνιας χρήσης.

Η κεφαλαλγία τάσης δεν έχει συνέπειες αυτή καθ’ αυτή στον οργανισμό. Αυτό που επιφέρει ωστόσο, είναι αρκετά σοβαρό υπό την έννοια ότι ο πάσχων δεν μπορεί να εργαστεί σωστά ή να διασκεδάσει με την οικογένεια και τους φίλους του.

Ποια είναι η θεραπεία της κεφαλαλγίας τάσης;

Η θεραπεία της κεφαλαλγίας τάσης χωρίζεται σε:

  • αντιμετώπιση του πονοκεφάλου, με φάρμακα και μη φαρμακευτικά μέσα
  • πρόληψη του πονοκεφάλου, με μη φαρμακευτικά μέσα.

Τα μη φαρμακευτικά μέσα είναι ποικίλες Φυσικοθεραπευτικές τεχνικές που σκοπό έχουν την:

  • Μυϊκή Χαλάρωση (ιδιαίτερα στην περιοχή του αυχένα και της κεφαλής)
  • Την αιμάτωση της περιοχής (ιδιαίτερα με ήπιους κινησιοθεραπευτικούς χειρισμούς) και την χρήση μηχανημάτων.
  • Την λειτουργική αποκατάσταση της κίνησης του Αυχένα.
  • Συμβουλές για τον τρόπο προσέγγισης του μαξιλαριού κατά τον ύπνο ή την ξεκούραση.
  • Οδηγίες για την στάση του Αυχένα και του σώματος εν γένει κατά την εργασία.
ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΑΡΠΙΑΙΟΥ ΣΩΛΗΝΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΑΡΠΙΑΙΟΥ ΣΩΛΗΝΑ

Τι είναι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα;

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα είναι μια συνηθισμένη πάθηση, στην οποία πιέζεται το μέσο νεύρο στον καρπό, με αποτέλεσμα ο ασθενής να έχει μούδιασμα, πόνο και σε προχωρημένο στάδιο, αδυναμία στο χέρι. Το σύνδρομο εντείνεται από τις επαναλαμβανόμενες καθημερινές κινήσεις του καρπού πχ σε χρήστες ηλεκτρονικού υπολογιστή. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να οφείλεται σε παθήσεις όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, υποθυρεοειδισμός κλπ.

Το μέσο νεύρο περνάει μέσα από ένα στενό «πέρασμα» στον καρπό που λέγεται καρπιαίος σωλήνας. Αν για κάποιο λόγο το νεύρο πιέζεται μέσα στο σωλήνα αυτό, προκαλείται πόνος, μούδιασμα και τελικά αδυναμία στο χέρι.

Η αντιμετώπιση είναι κατ’ αρχήν συντηρητική, με ξεκούραση, νάρθηκα και φαρμακευτική αγωγή. Σε επίμονες περιπτώσεις, το σύνδρομο αντιμετωπίζεται εύκολα, με τη επέμβαση αποσυμπίεσης του μέσου νεύρου η οποία γίνεται με τοπική αναισθησία.

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα εμφανίζεται αρχικά με ένα ακαθόριστο αίσθημα βάρους στον καρπό. Αυτό σταδιακά εξελίσσεται σε μούδιασμα που φτάνει στα τρία πρώτα δάχτυλα, κυρίως τον αντίχειρα και το δείκτη και πάντως ποτέ το μικρό δάχτυλο. Το μούδιασμα αρχικά είναι περιστασιακό και σε ορισμένες κινήσεις αλλά στη συνέχεια γίνεται μόνιμο. Χαρακτηριστικά, πολλοί ασθενείς ξυπνάνε το βράδυ και τινάζουν το χέρι τους για να απαλλαγούν από το μούδιασμα.

Χαρακτηριστικές καθημερινές κινήσεις που αναπαράγουν τα συμπτώματα είναι : το κράτημα ενός βιβλίου ή του τηλεφώνου, η οδήγηση κ.ο.κ.

Επίσης το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα μπορεί να έχει πόνο στο χέρι, που επεκτείνεται στα δάκτυλα αλλά και πάνω από τον καρπό, καμιά φορά μέχρι και τον ώμο.

Τέλος, σε προχωρημένο στάδιο, ο ασθενής παρατηρεί ότι αρχίζουν να του πέφτουν τα πράγματα, δεν μπορεί να κουμπώσει τα κουμπιά του κλπ. Εμφανίζεται δηλαδή αδυναμία στις λεπτές κινήσεις.

Εικόνα 1 : στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, υπάρχει πόνος ή και μούδιασμα, στα 3 πρώτα δάκτυλα του χεριού.
Εικόνα 1 : στο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, υπάρχει πόνος ή και μούδιασμα, στα 3 πρώτα δάκτυλα του χεριού.

Ποιες καταστάσεις προκαλούν το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα;

Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενη ερώτηση, το σύνδρομο προκαλείται από την πίεση που δέχεται το νεύρο μέσα στον καρπιαίο σωλήνα. Καταστάσεις που προκαλούν ή επιδεινώνουν αυτή την πίεση είναι:

    • τραυματισμός στον καρπό, είτε άμεσος σε ένα ατύχημα, είτε ήπιος και καθημερινός πχ σε εργαζόμενους μπροστά από ηλεκτρονικούς υπολογιστές ή εργάτες με κομπρεσέρ κλπ.
Εικόνα 2: η συνεχής χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, μπορεί να πυροδοτήσει τα συμπτώματα του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα.
Εικόνα 2: η συνεχής χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, μπορεί να πυροδοτήσει τα συμπτώματα του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα.
  • η εγκυμοσύνη, η εμμηνόπαυση και η θεραπεία με αντισυλληπτικά και άλλες παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, σακχαρώδης διαβήτης, υποθυρεοειδισμός, μεγαλακρία, ρευματική πολυμυαλγία. Ιδίως αν το σύνδρομο είναι και στα δύο χέρια, η πιθανότητα κάποιου τέτοιου νοσήματος είναι μεγάλη.
  • οι νεφροπαθείς με αρτηριοφλεβική fistula.

* σε αρκετές περιπτώσεις δε βρίσκεται σαφής εκλυτικός παράγοντας. Θεωρείται ότι οι ασθενείς αυτοί έχουν απλά πιο στενό καρπιαίο σωλήνα και άρα μεγαλύτερη προδιάθεση για εμφάνιση του συνδρόμου.

*Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα σχετίζεται και με το φύλο του ασθενούς με την κληρονομικότητα; Ναι. Είναι 3 φορές συχνότερο στις γυναίκες. Επίσης, εμφανίζεται πιο συχνά σε συγγενείς ασθενών με το ίδιο σύνδρομο.

Πως γίνεται η διάγνωση του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα;

Η διάγνωση του συνδρόμου γίνεται από το ιστορικό και την νευρολογική εξέταση και επιβεβαιώνεται με το νευροφυσιολογικό έλεγχο.

Υπάρχουν άλλες παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν τα ίδια συμπτώματα;

Ναι. Ίδια ή παρόμοια συμπτώματα μπορεί να παρουσιαστούν σε πίεση ενός νεύρου στον αυχένα πχ σε κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου. Αν υπάρχει τέτοια υποψία, χρειάζεται έλεγχος του αυχένα με μαγνητική τομογραφία.

Ένα σπάνιο σύνδρομο που προκαλεί παρόμοια συμπτώματα είναι το σύνδρομο θωρακικής εξόδου.

Πως αντιμετωπίζεται το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα;

Στα αρχικά στάδια η αντιμετώπιση είναι συντηρητική, με ξεκούραση, νάρθηκα , αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Η Φυσικοθεραπεία αποτελεί την πλέον ήπια και υγιεινή αντιφλεγμονώδη θεραπεία για μία πάθηση που σε μεγάλο ποσοστό θα καταλήξει σε χειρουργική επέμβαση.
Προληπτικά πρέπει να αποφεύγουμε καθημερινά την εργασία που καταπονεί τον καρπό. Καλό είναι να κάνει κανείς διαλείμματα για ξεκούραση. Ορισμένες φορές η εφαρμογή ψυχρού επιθέματος με μια παγοκύστη βοηθάει.

Ο νάρθηκας ακινητοποιεί και ξεκουράζει τον καρπό, ιδίως το βράδυ, που τα συμπτώματα είναι ενοχλητικά.

Απλά παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν ο πόνος είναι έντονος χωρίς όμως, να διαφαίνονται σημαντικά αποτελέσματα. Ορισμένες φορές χρησιμοποιούνται, από τον Ορθοπεδικό ή τον Νευρολόγο, εγχύσεις κορτιζόνης τοπικά στην περιοχή.

Όταν τα συμπτώματα είναι έντονα και μόνιμα και ιδίως όταν έχει αρχίσει αδυναμία στο χέρι, η λύση είναι η νευροχειρουργική αντιμετώπιση, για την αποσυμπίεση του μέσου νεύρου.
Σημ: για τον ασθενή που η ιατρική του κατάσταση δεν επιτρέπει την χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, σημαντική βελτίωση θα βρει στην εφαρμογή ειδικού Φυσικοθεραπευτικού προγράμματος με συγκεκριμένα μηχανήματα που θα βοηθήσουν στην αποσυμπίεση του μέσου νεύρου που πλήττεται στην περιοχή του καρπού.

karpiaio3

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH